Otyłość

wg typów, lokalizacji tłuszczu, przyczyn

6 grup społecznych z otyłością

Wyniki badań 4000 osób z otyłością prowadzonych w Wielkiej Brytanii (Yorkshire Health Study)

młoda, zdrowa kobieta

Otyłe kobiety w średnim wieku, na ogół miały mniej powikłań związanych z otyłością, takich jak cukrzyca typu 2. Kobiety te piły relatywnie mniej alkoholu niż inni, były zadowolone z życia i nieco bardziej aktywnie kontrolowały swoją masą ciała.

pijący facet

Mężczyźni, często zmagający się z otyłością brzuszną. Generalnie w dobrym stanie zdrowia, ale spożywający dużo alkoholu.

nieszczęśliwa w średnim wieku

To sytuacja, gdy inne schorzenia wpływają na zbieranie się tkanki tłuszczowej. Typowy przypadek to otyłe kobiety w średnim wieku, nieszczęśliwe i pełne lęku; osoby o słabym zdrowiu psychicznym i złym samopoczuciu.

zamożny, zdrowy w podeszłym wieku

Zamożni i zdrowi starsi ludzie w ogólnie dobrym stanem zdrowia, ale z wyższym niż przeciętnie spożyciem alkoholu i wysokim ciśnieniem tętniczym krwi.

schorowany, ale pogodny starszy człowiek

Osoby starsze z licznymi przewlekłymi chorobami, takimi jak choroba zwyrodnieniowa stawów, ale generalnie szczęśliwi i zdrowi psychicznie.

bez grosza, w złym stanie zdrowia

Osoby w najgorszym stanie; z kłopotami ekonomicznymi i z największą liczbą chorób przewlekłych

Uwaga: Nie wiemy, czy w przypadku Polaków z otyłością można by wyodrębnić takie same grupy. Tego jeszcze nie zbadano. Podobnie nie wiadomo, czy tych samych sześć grup zostałoby zidentyfikowane, gdyby badano w innych miejscach w Wielkiej Brytanii lub w różnych krajach. Nowe badania mogą dawać mniej lub więcej grup, lub byłby te grupy odmienne. Zapewne w większości miejsc wyróżniono by mężczyzn z otyłością brzuszną. Najważniejsze jest jednak to, że naukowcy wskazali główne typy osób zmagających się z nadmierną wagą.

Autorzy badania wskazują, że wszystkie osoby biorące udział w badaniu odniosłyby korzyści ze zmniejszenia masy ciała (odchudzenia), ale utrata masy ciała może nie być priorytetem dla wszystkich grup. Mówią na przykład, że „w grupie o najgorszym stanie zdrowia” utrata masy ciała może być mniejszym problemem w porównaniu z przewlekłymi problemami zdrowotnymi. Inaczej jest z młodszymi, zdrowymi kobietami lub zamożnymi zdrowymi osobami starszymi, gdzie utrata wagi może być najważniejsza.

Czy są jednak jakieś korzyści z takiego zestawienia?

Wydaje się, że tak. Osoby otyłe mogą ocenić, czy „z grubsza” należą do jakieś grupy oraz poszukać przyczyny otyłości brzusznej. Ich problemy, które oceniali jako własne, unikalne – mogą w gruncie rzeczy dotyczyć wielu osób w podobnym stanie. Taka wskazówka może stanowić rodzaj wsparcia: problem dotyczy wielu, wielu osób, a więc nie można mówić o własnej „winie” czy „odpowiedzialności”. Natomiast należy szukać rozwiązania problemu.

Otyłość – wg miejsca lokalizacja tłuszczu

Miejsca odkładania się tkanki tłuszczowej mają duże znaczenie, zarówno estetyczne, jak i zdrowotne. Inaczej działa tłuszcz w biodrach, zupełnie inaczej – o wiele gorzej – ten zgrupowany w jamie brzusznej (trzewny). Lokalizacja tkanki tłuszczowej nie jest przypadkowa i wynika z przyczyn otyłości. Jest to opisane poniżej.

Otyłość brzuszna

Warto zatrzymać się przy otyłości brzusznej. Jest ona szczególnie powszechna oraz niestety bardzo niebezpieczna. Inne nazwy na to schorzenie to – otyłość trzewna, centralna. Ta przypadłość zaburza i spowalnia przemianę materii, niekorzystnie wpływa na gospodarkę wodną całego organizmu. Tłuszcz nie tylko znajduje się pod skórą, ale też okala organy, takie jak serce czy wątroba. Może to prowadzić w konsekwencji do cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, a nawet zawału serca. Główne przyczyny otyłości brzusznej to:

    • nieodpowiednia dieta ze zbyt dużym udziałem tłuszczy i cukrów,
    • brak aktywności fizycznej, siedzący tryb życia,
    • problemy hormonalne lub związane z przyjmowanymi lekami.

Prostą drogą do nabawienia się nadmiernej wagi jest dieta obfitująca w słodycze, słone przekąski, napoje ze słodzikami. Co ciekawe można mieć BMI w normie, a i tak zbyt duży obwód pasa, co sugeruje, że boryka się z otyłością brzuszną. Oczywiście można z nią walczyć. Warto tu na początek postawić na ruch, aktywność fizyczną. Zmniejszyć ilość spożywanych kalorii, ograniczyć słodkie napoje i alkohol. Jednocześnie pić dużo wody, nawet 2 litry w ciągu dnia. Mówiąc o otyłości brzusznej, należy podkreślić, że szczególnie są na nią narażeni mężczyźni.

Otyłość – wg przyczyn

Otyłość prosta

Najczęstszy typ otyłości spotykany (w 98% przypadków otyłości u dzieci). Przyczyną tej otyłości jest nadmierne dostarczanie kalorii w stosunku do wydatków energetycznych organizmu. Ten typ otyłości uwarunkowany jest środowiskiem i polega na nieumiarkowanym spożywaniu żywności wysoko przetworzonej przy jednoczesnym ograniczeniu aktywności fizycznej. 

Leczenie operacyjne otyłości jest wskazane w zasadzie jedynie przy otyłości prostej. Gdy otyłość jest wtórna do innego schorzenia i jest jego objawem (może być jednym z wielu) – wskazane jest leczenie choroby wyjściowej – pierwotnej.

Otyłość wtórna

Jej przyczyną są zaburzenia hormonalne np.: niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga, niedobór hormonu wzrostu, hipogonadyzm; wady genetyczne np. zespół Pradera-Williego, zespół Bardeta-Biedla, Turnera, Klinefeltera; uszkodzenie podwzgórza przez stany zapalne, choroby zwyrodnieniowe, guzy, wady rozwojowe, urazy ośrodkowego układu nerwowego; stosowanie niektórych leków: kortykosteroidy, pochodne fonatiozyny, leków przeciwdepresyjnych i przeciwpadaczkowych, insuliny, pochodnych sulfonylo-mocznika i innych.

Otyłość androidalna

Typowa dla mężczyzn, ale może występować u kobiet. Tłuszcz odkłada się głównie w jamie brzusznej, powłoki brzuszne są cienkie. Kumulacja tłuszczu w wątrobie powoduje jej zmiany – stłuszczenie niealkoholowe. Postać choroby szczególnie niebezpieczna ze względu na towarzyszące choroby – nadciśnienie tętnicze, wysokie stężenie we krwi cholesterolu, trójglicerydów, kwasu moczowego, bezdech senny, itd

Otyłość gynoidalna

Otyłość pośladkowo-udową; typowa dla kobiet, budowa typu gruszka; tłuszcz odkłada się pod skórą, na pośladkach, biodrach, udach. Mniejsze otłuszczenie w jamie brzusznej.

Otyłość z nadmiaru kalorii

nadmiar jedzenia

Ten typ jest najpowszechniejszy na świecie. Występuje z powodu nadmiernego spożycia pokarmów, a szczególnie cukrów. Objawia się często w postaci otyłości brzusznej. Aby rozwiązać problem, dokonaj zmian w swojej diecie, zmniejsz ilość pożywienia, odrzuć cukry i ćwicz przynajmniej 30 minut dziennie.

Otyłość glutenowa

Ten typ otyłości występuje najczęściej u kobiet, które przechodzą menopauzę oraz tych z zaburzeniami hormonalnymi. Najważniejsze jest unikanie długotrwałego siedzenia, palenia i alkoholu. Uprawiaj ćwiczenia z ciężarami.

Otyłość metaboliczna

Ludzie, którzy mają brzuch rozdęty jak balon, gromadzą tłuszcz w tej części ciała. Najbardziej dotknięte są osoby, które spożywają alkohol, mają problemy psychologiczne lub problemy z oddychaniem.

Otyłość ze stresu

Ten typ otyłości jest spowodowany stresem, lękiem i depresją. Osoby, które tego doświadczają, mogą szukać ukojenia w słodyczach. Najlepszą rzeczą do zrobienia jest kontrolowanie stresu (psycholog, psychiatra). Pomocne  może być redukowanie napięć psychicznych poprzez aktywność fizyczną.

Otyłość z obrzękami żylnymi

Jest to głównie otyłość dziedziczna, genetyczna. Występuje w czasie ciąży oraz u osób z opuchniętymi nogami. Rozwiązaniem są ćwiczenia takie, jak bieganie i wchodzenie po schodach.

Otyłość z bezczynności

Ten typ otyłości dotyka części ciała, które w przeszłości były aktywne. Problem sportowców po zakończeniu kariery. Kluczem do wyeliminowania tych złogów tłuszczu jest niedopuszczenie do długich okresów bez jedzenia, ponieważ organizm może przyspieszyć metabolizm i szybko je spalić.